မြန်မာစကားလုံးတွေကို လေ့လာကြည့်ရင် စကားသံတချို့နဲ့ အနက်အဓိပ္ပါယ်တွေ ဆက်သွယ်နေတာကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့ရလိမ့်မယ်။ အချို့ ဗျည်းသံတွေက အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ပြုပြင်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိကြတယ်။ မြန်မာစကားမှာ ဗျည်းသံတူသလို အနက်အဓိပ္ပါယ်ချင်းလည်း တူညီ နီးစပ်မှုရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိပါတယ်။ သံညင်း၊ သံပြင်း ကွဲပြားမှု သဘောကလည်း အနက်အဓိပ္ပါယ်နဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိပါတယ်။စကားသံနဲ့ အနက်အဓိပ္ပါယ် ဆက်သွယ်ပုံကို ပြတဲ့နေရာမှာ `ဟ´ ဗျည်းသံက အရေးပါလှတယ်လို့ ဆိုနိုင်တယ်။ `ဟ´ ဗျည်းသံက ဖြစ်ခြင်းပြ အနက် ကို ပြုခြင်းပြ အနက် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်။ ဖြစ်ခြင်းပြ အနက်ရှိတဲ့ စကားလုံးကို `ဟ´ ဗျည်းသံ ပေါင်းလိုက်တဲ့ အခါမှာ ပြုလုပ်ခြင်း အနက်ရှိတဲ့ စကားလုံးအဖြစ် ပြောင်းသွားတယ်။ ဖြစ်ခြင်းပြ စကားလုံးကို `သုဒ္ဓကြိယာ´ လို့ခေါ်ပြီး ပြုလုပ်ခြင်းပြ စကားလုံးကို `ကာရိုက်ကြိယာ´ လို့ ခေါ်ပါတယ်။
`ဟ´ ဗျည်းကို နောက်က ထား၍ ပေါင်းစပ်ပုံက + ဟ – ခကျ + ဟ – ချစ + ဟ – ဆတ + ဟ – ထပ + ဟ – ဖ`ဟ´ ဗျည်းကို ရှေ့က ထား၍ ပေါင်းစပ်ပုံဟ + င – ငှဟ + ည – ညှဟ + န – နှဟ + မ – မှဟ + လ – လှ
ကျနော် စုစည်း ရသလောက် ဆက်စပ်မှု ရှိတဲ့ စကားလုံးတွေကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ အကယ်၍ စာဖတ်သူဘက်က စာရင်းမှာ မပါသေးတဲ့ စကားလုံးတွေ မှတ်မိမယ် သတိရမယ်ဆိုရင် ပြောပေးခဲ့ပါဦး။ ကျနော် စာရင်း ပြုစုချင်လို့ အကူအညီ တောင်းခံခြင်းပါ။အထက်ပါ စာစုကို သုဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ ပူးတွဲဘာသာစကားနှင့် အဓိပ္ပါယ် ပြည့်စုံသော စကားစု – ဆရာချိန် (ပဲခူး) ရဲ့ ဆောင်းပါး၊ မျက်မှောက်ရေးရာ မဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၁) အမှတ် (၇) မှ ထုတ်နှုတ် တင်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။အစိမ်းရောင်နဲ့ ပြထားတဲ့ စကားစုက ဖြစ်ခြင်းပြ အနက် ( ဟ သံမပါ) ဖြစ်ပြီး နက်ပြာရောင်နဲ့ ပြထားတဲ့ စကားစုက ပြုခြင်းပြ အနက် (ဟ သံပါ) ဖြစ်ပါတယ်။
ကျသည် – ချသည်ကျဲသည် – ချဲသည်ကျန်သည် – ချန်သည်ကျက်သည် – ချက်သည်ကျွတ်သည် – ချွတ်သည်ကျုံ့သည် – ချုံ့သည်ကျိုးသည် – ချိုးသည်ကျေသည် – ချေသည်ကွာသည် – ခွာသည်ကွဲသည် – ခွဲသည်ကုန်းသည် – ခုန်းသည်ကြွေသည် – ခြွေသည်ကြောက်သည် – ခြောက်သည်စုံသည် – ဆုံသည်စွဲသည် – ဆွဲသည်ညွတ်သည် – ညွှတ်သည်တုပ်သည် – ထုပ်သည်နစ်သည် – နှစ်သည်ပိသည် – ဖိသည်ပဲ့သည် – ဖဲ့သည်ပြဲသည် – ဖြဲသည်ပြေသည် – ဖြေသည်ပြတ်သည် – ဖြတ်သည်ပြုတ်သည် – ဖြုတ်သည်ပြုန်းသည် – ဖြုန်းသည်ပျော့သည် – ဖျော့သည်ပျော်သည် – ဖျော်သည်ပျက်သည် – ဖျက်သည်ပျောက်သည် – ဖျောက်သည်ပေါက်သည် – ဖောက်သည်
မြုတ်သည် – မြှုတ်သည်လဲသည် – လှဲသည်လွဲသည် – လွှဲသည်လန်သည် – လှန်သည်
လည်သည် – လှည့်သည်
လိမ့်သည် – လှိမ့်သည်လွင့်သည် – လွှင့်သည်
လွတ်သည် – လွှတ်သည်