← Back to blog

အေမေန႔ အမွတ္တရ

ပီကေ့မှတ်စု

ဒီနေ့ဟာ ကျနော်တို့ မြန်မာတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ အမေနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီလိုနေ့မျိုးမှာ အမေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပို့စ်လေး တစ်ပုဒ်လောက် အမှတ်တရ ရေးမလား စိတ်ကူးမိပေမယ့် ခေါင်းထဲက ထွက်မလာဘူး။ ကျနော် ဟိုးအရင်ကတော့ အမေမေတ္တာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပို့စ် (၂)ပုဒ် ရေးဖူးပါတယ်။ Mom’s Love ခေါင်းစဉ်နဲ့ နိုင်ငံခြား ကဗျာ တစ်ပုဒ်ကို ပြန်ဝေမျှ ဖူးသလို အမေ့ကိုယ်စား ဆိုတဲ့ ဘာသာပြန် ပို့စ်တစ်ပုဒ်လည်း တင်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကျနော် အခု အမေနေ့ အမှတ်တရ ပို့စ်တစ်ပုဒ် တင်မယ်ဆိုတော့ ဟိုး လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်လောက်က အမေနေ့ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ရေးထားတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို သွားသတိရတယ်။ အဲဒီ ဆောင်းပါးထဲမှာ တင်ပြထားတာက အမေ ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရ အကြောင်းပါ။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က သုံးနေတဲ့ “အမေ” ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရ အတော်များများဟာ ထူးဆန်း အံ့သြဖို့ ကောင်းလောက်အောင် လာဆင်နေပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အသံထွက်အနေနဲ့ အဆင်ဆုံး ဝေါဟာရလို့ သက်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီ ဆောင်းပါးထဲမှာ တင်ပြထားတာတော့ ပါဠိ ဝေါဟာရ ဖြစ်တဲ့ “မာတာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ လက်တင် ဝေါဟာရ “Mother” နဲ့ဟာ အသံထွက်အားဖြင့် လုံးဝ ချွတ်စွတ် တူနေတာကို အံ့သြဖွယ် တွေ့ရမှာပါ။ လက်တင်ဘာသာမှာ သွားတူနေတာကြောင့် လက်တင်ဘာသာကနေ ဆင်းသက်တဲ့ တခြား ဘာသာစကားတွေမှာ လာတူနေတဲ့ အပြင် ပါဠိဘာသာကနေ ဆင်းသက်တဲ့ တခြား ဘာသာစကားတွေ အားလုံးမှာလည်း အသံထွက်တူတဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားနဲ့ သုံးနှုန်းထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဆင်တူအများဆုံး ဝေါဟာရ အနေနဲ့ “အမေ” ဆိုတာ ပညာရှင်အားလုံး အကန့်အကွက် မရှိ သဘောတူထားကြတယ်။ ဝေါဟာရချင်းပဲ တူသလားဆိုတော့ အမေကို ချစ်ကြတာချင်းလည်း အတူတူပါပဲ။

ကျနော် အဲဒီ ဆောင်းပါးကို သေချာ မစုဆောင်းလိုက်ရတော့ အခု ပြန်လိုချင်တဲ့အချိန် အခက်တွေ့ရတာပေါ့။ ဒါကြောင့် အခု တင်ပြချင်တာတောင် မူရင်း ဆောင်းပါးထဲကလို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ မတင်ပြနိုင်တော့ပါဘူး။ ကျနော် တွေ့ရှိထားသလောက်ပဲ မျှဝေလိုက်ရပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်တွေ သုံးတဲ့ “Mother” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ပါဠိမှာ “မာတာ” လို့ သုံးကြောင်း တင်ပြပြီးပါပြီ။ နောက်ဆက်ပြီး တင်ပြချင်သေးတာက

  • mom, mommy ကို မြောက်အမေရိက နိုင်ငံ အများစု (အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) မှာ သုံးပါတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ West Midlands မှာလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးတာ တွေ့ရတယ်။
  • mum, mummy ကို ဗြိတိန်၊ နယ်သာလန်၊ သြစတေးလျ နဲ့ နယူးဇီလန် နိုင်ငံတွေမှာ သုံးပါတယ်။
  • Ma, Mam, Mammy ကို အိုင်ယာလန် နိုင်ငံမှာ သုံးပြီး ဗြိတိန် နဲ့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာလည်း ရံဖန်ရံခါ သုံးလေ့ ရှိပါတယ်။
  • Maa, Amaa, Maataa ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံမှာ သုံးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တချို့ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတွေမှာ သုံးတာ တွေ့ရပါတယ်။
  • Mama ကို နိုင်ငံ အတော်များများမှာ သုံးပြီး အထူးသဖြင့် စပိန် ကိုလိုနီ ကျရောက်ဖူးတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ အများဆုံး သုံးပါတယ်။

တခြား ဘာသာစကားတွေမှာလည်း အသံထွက် တူတာ၊ ဆင်တူတာတွေ ရှိပါသေးတယ်။

  • mama ကို ပိုလန် နဲ့ ဆလိုဗက်ကီးယား နိုင်ငံတွေမှာ သုံးတယ်။
  • māma ကို တရုတ်ဘာသာစကားမှာ သုံးတယ်။
  • máma ကို ချက်နိုင်ငံမှာ သုံးတယ်။
  • maman ကို ပြင်သစ်နဲ့ ပါရှန်း ဘာသာစကားမှာ သုံးတယ်။
  • mamma ကို အီတလီနိုင်ငံမှာ သုံးပါတယ်။
  • mãe ကိုတော့ ပေါ်တူဂီတွေ သုံးတယ်။
  • Ami ကို ပန်ဂျက် ဘာသာစကားမှာ သုံးပါတယ်။
  • mama ကို ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားမှာ သုံးပါတယ်။
  • eema (אמא) ကို ဟီဘရူး ဘာသာစကားမှာ သုံးပါတယ်။
  • umma (엄마) ကိုတော့ ကိုရီးယား ဘာသာစကားမှာ သုံးပါတယ်။
  • Mama ကို ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ အင်္ဂလိပ်တွေဆီက ငှားရမ်း သုံးစွဲပါတယ်။
  • တောင်အာရှ တစ်ကျောမှာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းက နိုင်ငံတွေမှာ အမေကို amma (သို့) oma (သို့) ammi (သို့) ummi တို့အပြင် တခြား သံတူကြောင်းကွဲ ခေါ်ဝေါ်ကြတာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။

ဘာသာစကားဆိုတာ ပင်မ ရိုးတံ တစ်ခုကနေ အများကြီး အများကြီး ဖြာဆင်းတာ ဆိုပေမယ့် နှစ်ပေါင်း ထောင်နဲ့ချီ ကြာလာတဲ့အခါမှာ ရာသီဥတု၊ အစားအသောက်၊ ရေခံမြေခံ ပေါ်မူတည်ပြီး အာတွေလျှာတွေ ကွာသွားတာကြောင့် အသံထွက် ဝေါဟာရတွေ ရွေ့လျားပြီး လာလိုက်တာ အခုဆိုရင် ဘာသာစကားပေါင်း ပင်မ (၇၃၀၀) မျိုး နဲ့ အခွဲ (၃၉၄၉၁) မျိုး ရှိသွားပါပြီ။ ဒါပေမယ့် အံ့သြစရာ ကောင်းတာက ဘာသာစကားတွေ တစ်ခုကနေတစ်ခု ဘယ်လိုပဲ ရွေ့လျားရွေ့လျား ဘာသာစကားရဲ့ ထက်ဝက်မကတဲ့ အရေအတွက်မှာ “အမေ” ဆိုတဲ့ အသံထွက်နဲ့ အသုံးဟာ တူနေဆဲဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုနိုင်ပါသလဲ။ ကျနော် ထင်တာကတော့ ဘယ်လူမျိုး၊ ဘယ်နိုင်ငံ၊ ဘယ်ဘာသာတရား နဲ့ ဘယ်ခေတ်မှာမဆို မိဘမေတ္တာ အားလုံးဟာ တူညီကြပြီး ဘယ်တော့မှ မပျောက်မပျက် မယုတ်မလျော့ ပဲ ထာဝရ တည်နေနိုင်လို့ ပဲလို့ ယူဆမိပါတော့တယ်။

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *